بیماری مزمن کلیه چگونه بر قلب اثر می‌گذارد؟

بیماری مزمن کلیه فقط عملکرد کلیه‌ها را تحت تأثیر قرار نمی‌دهد، بلکه می‌تواند با ایجاد تغییرات متابولیکی و اختلال در تعادل مواد معدنی بدن، سلامت قلب و عروق را نیز به خطر بیندازد.

یکی از پیامدهای مهم این تغییرات، افزایش احتمال ایجاد فیبریلاسیون دهلیزی است؛ نوعی اختلال در ریتم قلب که در آن ضربان دهلیزها نامنظم می‌شود.

در این میان، دو ماده به نام‌های FGF23 و Klotho نقش مهمی در تنظیم تعادل مواد معدنی و ارتباط میان کلیه و قلب دارند. در بیماری مزمن کلیه، معمولاً میزان FGF23 افزایش و میزان Klotho کاهش پیدا می‌کند و این تغییرات می‌توانند با آسیب‌های قلبی همراه باشند.

هدف این پژوهش چه بود؟

پژوهشگران در این مطالعه بررسی کردند که آیا ورزش هوازی با شدت متوسط و تمرینات تناوبی پرفشار (HIIT) می‌توانند تغییرات ایجادشده در قلب و متابولیسم بدن در اثر بیماری مزمن کلیه را کاهش دهند یا خیر.

همچنین نقش احتمالی FGF23 و Klotho در این تغییرات بررسی شد.

پژوهش چگونه انجام شد؟

این مطالعه روی ۳۵ موش صحرایی نر انجام شد. برای ایجاد شرایط مشابه بیماری مزمن کلیه، بخش عمده‌ای از عملکرد کلیه حیوانات با یک روش جراحی کاهش داده شد.

حیوانات به چند گروه تقسیم شدند و دو گروه مبتلا به بیماری کلیوی، به مدت ۸ هفته و سه بار در هفته تحت تمرین قرار گرفتند:

• تمرین تناوبی پرفشار (HIIT) با شدت بالا
• تمرین هوازی با شدت متوسط

سپس وزن قلب، میزان FGF23 و Klotho، برخی شاخص‌های مربوط به متابولیسم مواد معدنی، شاخص‌های مرگ سلولی و همچنین شاخص‌های مرتبط با فیبریلاسیون دهلیزی بررسی شد.

مهم‌ترین یافته‌های پژوهش چه بود؟

نتایج نشان داد که هر دو نوع تمرین ورزشی توانستند بخشی از تغییرات نامطلوب ناشی از بیماری مزمن کلیه را کاهش دهند.

در حیوانات مبتلا به بیماری کلیه، ورزش با:

• کاهش وزن قلب و نسبت وزن قلب به وزن بدن
• کاهش سطح FGF23
• افزایش سطح Klotho
• بهبود برخی شاخص‌های مربوط به فسفات، هورمون پاراتیروئید (PTH) و ویتامین D
• کاهش BAX و افزایش Bcl2، یعنی بهبود تعادل شاخص‌های مرتبط با مرگ سلولی
• و کاهش استعداد بروز فیبریلاسیون دهلیزی

همراه بود.

همچنین تمرین HIIT در برخی شاخص‌ها، از جمله کاهش وزن قلب، کاهش BAX و کاهش مدت موج P، عملکرد بهتری نسبت به تمرین هوازی مداوم داشت؛ هرچند در بسیاری از شاخص‌های دیگر تفاوت قابل‌توجهی بین دو نوع تمرین مشاهده نشد.

این یافته‌ها چه اهمیتی دارند؟

این پژوهش نشان می‌دهد که ورزش می‌تواند فراتر از یک روش ساده برای بهبود آمادگی جسمانی عمل کند و احتمالاً از طریق ایجاد تغییر در مسیر FGF23–Klotho، بر برخی از اختلالات قلبی و متابولیکی مرتبط با بیماری مزمن کلیه نیز اثر بگذارد.

یکی از نکات مهم مطالعه، ارتباط میان بیماری کلیه، اختلال در تعادل مواد معدنی و افزایش خطر اختلالات ریتم قلب است. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که فعالیت بدنی منظم ممکن است بتواند بخشی از این زنجیره را تعدیل کند.

آیا می‌توان بر اساس این مطالعه ورزش را برای بیماران کلیوی تجویز کرد؟

هنوز نمی‌توان چنین نتیجه‌ای گرفت.

این مطالعه روی موش‌های آزمایشگاهی انجام شده و مدل ایجاد بیماری کلیه در حیوانات با روند طبیعی و چندساله بیماری مزمن کلیه در انسان یکسان نیست. همچنین تعداد حیوانات مطالعه محدود بوده و فقط حیوانات نر بررسی شده‌اند.

از طرف دیگر، پژوهشگران تأکید کرده‌اند که تحمل تمرینات پرفشار در بیماران مبتلا به بیماری مزمن کلیه نیازمند بررسی دقیق است. بنابراین، نتایج این مطالعه بیشتر یک شواهد اولیه و امیدوارکننده برای انجام مطالعات انسانی محسوب می‌شود، نه یک توصیه درمانی مستقیم برای بیماران.

پیام اصلی پژوهش

ورزش هوازی و تمرینات تناوبی پرفشار در مدل حیوانی بیماری مزمن کلیه توانستند برخی از آسیب‌های قلبی، اختلالات مرتبط با FGF23 و Klotho و استعداد بروز فیبریلاسیون دهلیزی را کاهش دهند.

این یافته‌ها اهمیت بررسی بیشتر ورزش به‌عنوان یک مداخله غیردارویی برای کاهش عوارض قلبی بیماری مزمن کلیه را نشان می‌دهد.

چشم‌انداز آینده

برای مشخص‌شدن اینکه این نتایج تا چه اندازه در انسان نیز قابل تکرار هستند، انجام مطالعات انسانی با تعداد نمونه بیشتر، بررسی زنان و مردان و ارزیابی دقیق‌تر سازوکارهای اثر ورزش ضروری است. همچنین باید مشخص شود چه نوع، شدت و مدت ورزشی برای بیماران مبتلا به بیماری مزمن کلیه ایمن‌تر و مؤثرتر است.

مشخصات مقاله

مجله: Biomolecules
سال انتشار: ۲۰۲۶
جلد و شماره: Volume 16, Issue 4
شماره مقاله: 513
نویسندگان: Sina Rokhsati، Nazanin Shahsavari، Shahram Rabbani، Katsuhiko Suzuki، Kayvan Khoramipour
DOI: 10.3390/biom16040513
تاریخ انتشار: ۳۰ مارس ۲۰۲۶